Hộp sơ cứu của người trông trẻ cần có đồ để cầm máu, băng bó, làm sạch vết thương, chườm lạnh, đo nhiệt độ và tự bảo vệ: gạc vô trùng, băng cuộn, băng dính y tế, băng cá nhân, nước muối sinh lý, kéo đầu tù, nhíp, găng tay, nhiệt kế, túi chườm lạnh, màng bọc thực phẩm cho vết bỏng, đèn pin, sổ và bút. Thuốc trong hộp chỉ là thuốc theo đơn của từng trẻ do ba mẹ gửi, có tên và giấy ghi; người trông không tự mua thuốc để cho trẻ uống.
Bên cạnh hộp sơ cứu là thẻ thông tin khẩn cấp của từng trẻ: tên, ngày sinh, hai số liên lạc của ba mẹ, người được phép đón, dị ứng, bệnh nền, thuốc đang dùng. Khi gọi 115, nói địa chỉ trước tiên, rồi chuyện gì xảy ra, trẻ mấy tuổi, trẻ còn tỉnh và còn thở không, và số điện thoại để gọi lại. Bài viết này giúp bảo mẫu và chủ nhóm trẻ chuẩn bị ba thứ đó trước khi cần.
Hộp sơ cứu: món gì, để làm gì
Hộp sơ cứu không cần to hay đắt, nhưng phải đủ những thứ dùng cho các sự cố hay gặp nhất khi trông trẻ: trầy xước, chảy máu, bỏng nhẹ, va đập sưng, côn trùng cắn, dằm đâm. Danh sách dưới đây là gợi ý theo các hướng dẫn sơ cứu phổ biến; người trông điều chỉnh theo tuổi trẻ và nơi làm việc.
| Món | Dùng khi nào | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gạc vô trùng nhiều cỡ | Ép cầm máu, che vết thương, vết bỏng | Thay hộp khi bao bì rách |
| Băng cuộn, băng dính y tế | Cố định gạc, băng ép nhẹ | Không quấn quá chặt quanh tay chân trẻ |
| Băng cá nhân | Vết trầy, vết cắt nhỏ | Hỏi ba mẹ trẻ có dị ứng băng keo không |
| Nước muối sinh lý | Rửa vết thương, rửa mắt | Loại ống nhỏ dùng một lần tiện hơn |
| Găng tay dùng một lần | Tiếp xúc máu, chất nôn, phân | Bảo vệ cả trẻ và người trông |
| Kéo đầu tù, nhíp | Cắt băng, gắp dằm | Để riêng, không dùng vào việc khác |
| Nhiệt kế | Đo nhiệt độ khi trẻ có vẻ sốt | Biết cách dùng và đọc loại mình có |
| Túi chườm lạnh | Sưng do va đập | Bọc khăn, không đặt thẳng lên da |
| Màng bọc thực phẩm | Che vết bỏng sau khi làm mát | Đặt hờ, không quấn chặt |
| Tấm che miệng thổi ngạt | Hồi sức tim phổi | Học dùng ở lớp sơ cứu |
| Đèn pin, sổ và bút | Xem trong miệng, ghi giờ sự cố | Pin dự phòng |
Hộp đặt ở nơi người lớn lấy được trong vài giây nhưng trẻ không với tới, mọi người trong nhà đều biết chỗ. Ở nhóm trẻ nhiều tầng, mỗi tầng có trẻ sinh hoạt nên có một hộp. Mỗi tháng mở ra kiểm tra một lần, bổ sung món đã dùng, bỏ món hết hạn.
Vì sao trong hộp không để thuốc tự mua
Nhiều người trông có thói quen mang theo thuốc hạ sốt, thuốc chống dị ứng, thuốc đau bụng, dầu gió để "phòng khi trẻ cần". Ý tốt, nhưng đây là thói quen nên bỏ. Liều thuốc cho trẻ tính theo cân nặng và tuổi, thuốc này hợp với trẻ này có thể gây phản ứng ở trẻ khác, và một số triệu chứng như sốt, đau bụng có thể bị che đi khiến bác sĩ khó chẩn đoán. Trên hết, quyết định cho trẻ dùng thuốc thuộc về ba mẹ và bác sĩ, không phải người trông.
Cách làm đúng là: thuốc của trẻ nào thì ba mẹ trẻ đó gửi, có đơn hoặc hướng dẫn của bác sĩ, có giấy ghi của ba mẹ về tên thuốc, liều, giờ uống, điều kiện cho uống (ví dụ "khi sốt từ bao nhiêu độ trở lên thì cho uống và gọi mẹ"). Thuốc cất trong hộp riêng có tên trẻ, để chung tủ có khoá. Mỗi lần cho uống, ghi giờ, liều và ký tên.
Với trẻ có bệnh nền như hen, dị ứng nặng, động kinh, ba mẹ có thể gửi thuốc cấp cứu theo đơn bác sĩ, như bình xịt hen hay bút tiêm dị ứng. Người trông cần được ba mẹ hoặc nhân viên y tế hướng dẫn trực tiếp cách dùng, thời điểm dùng, và phải gọi 115 ngay cả khi đã dùng thuốc. Những thuốc này để ở chỗ lấy nhanh, đi đâu mang theo trẻ.
Thẻ thông tin khẩn cấp của từng trẻ ghi những gì
Thẻ thông tin khẩn cấp là một tờ giấy hoặc tấm thẻ cho mỗi trẻ, đặt trong hộp sơ cứu hoặc tủ hồ sơ, mang theo khi dẫn trẻ ra ngoài. Khi xe cấp cứu đến, người trông đưa thẻ cho nhân viên y tế thay vì cố nhớ trong lúc rối. Nội dung nên có:
- Họ tên đầy đủ, ngày sinh, giới tính của trẻ.
- Họ tên và số điện thoại của ba, của mẹ, và một người thân thứ ba khi không gọi được ba mẹ.
- Danh sách người được phép đón trẻ.
- Dị ứng đã biết: thức ăn, thuốc, côn trùng đốt, và phản ứng thường gặp.
- Bệnh nền, bệnh mạn tính, tiền sử co giật, phẫu thuật, nằm viện.
- Thuốc trẻ đang dùng thường xuyên.
- Nơi trẻ thường khám, bệnh viện ba mẹ muốn đưa trẻ đến nếu có thể.
- Thông tin thẻ bảo hiểm y tế nếu ba mẹ cung cấp.
- Chữ ký của ba mẹ đồng ý cho người trông gọi cấp cứu và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi không liên lạc được.
Thẻ chứa thông tin cá nhân và sức khoẻ của trẻ, nên giữ kín: để trong hộp hoặc tủ, không dán lên tường nơi khách đến chơi nhìn thấy, không chụp gửi vào nhóm chat chung. Đây là cách làm phù hợp nguyên tắc của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ba mẹ cập nhật khi có thay đổi, người trông kiểm tra lại định kỳ.
Gọi 115: nói theo thứ tự nào
Khi gọi số 115, nhân viên điều phối cần thông tin để quyết định gửi xe nào và hướng dẫn người gọi làm gì trong lúc chờ. Người trông nên tập trước thứ tự dưới đây, dán gần điện thoại ở nhóm trẻ:
- Địa chỉ chính xác: số nhà, ngõ hẻm, tên đường, tên phường hoặc xã mới, tỉnh hoặc thành phố; thêm điểm mốc dễ nhận như gần chợ, gần trường. Nói địa chỉ trước để nếu máy rớt, xe vẫn đến được.
- Chuyện gì xảy ra: "trẻ 2 tuổi bị hóc", "trẻ ngã cầu thang, đang lơ mơ".
- Tình trạng hiện tại: trẻ còn tỉnh không, còn thở không, có chảy máu nhiều không, có co giật không.
- Những gì đã làm: đã vỗ lưng, đang ép tim, đã xả nước mát.
- Số điện thoại đang gọi để điều phối viên gọi lại.
- Không cúp máy trước khi điều phối viên cho phép; bật loa ngoài để vừa nghe hướng dẫn vừa làm.
- Nhờ người ra đầu ngõ, mở cổng, bật đèn, dọn lối đón xe. Chuẩn bị thẻ thông tin khẩn cấp của trẻ.
Ở những nơi xa trung tâm, xe cấp cứu có thể mất nhiều thời gian. Điều phối viên sẽ cân nhắc và có thể khuyên tự đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu tình trạng cho phép. Người trông làm theo hướng dẫn đó và tiếp tục báo cho ba mẹ.
Danh bạ khẩn cấp và tờ hướng dẫn dán ở nhóm trẻ
Ngoài 115, người trông nên lưu sẵn những số chung: 113 công an, 114 cứu nạn cứu hộ và chữa cháy, 111 tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em. Ở nhóm trẻ, dán một tờ giấy cạnh điện thoại bàn hoặc cửa ra vào ghi: địa chỉ đầy đủ của nhóm, các số khẩn cấp trên, bệnh viện có khoa nhi gần nhất và đường đi, và số của chủ nhóm. Số của ba mẹ không dán công khai, để trong thẻ thông tin khẩn cấp.
Nhóm trẻ có người phụ hoặc người thay ca nên có một tờ hướng dẫn ngắn: hộp sơ cứu ở đâu, thẻ trẻ ở đâu, thuốc cấp cứu của trẻ nào để ở đâu, chìa khoá cổng ở đâu, ai gọi 115 và ai trông các trẻ còn lại. Người mới vào làm đọc và được chỉ tận nơi ngay ngày đầu.
Bảo mẫu làm tại nhà khách nên hỏi ba mẹ ngày đầu: nhà có hộp sơ cứu không, để ở đâu, trẻ có bệnh nền hay dị ứng gì, bệnh viện quen của gia đình. Nếu nhà chưa có, người trông có thể tự chuẩn bị một túi nhỏ theo danh sách ở trên, không có thuốc, mang theo mỗi ngày.
Sổ ghi sự cố: một trang cho mỗi lần dùng hộp sơ cứu
Mỗi lần mở hộp sơ cứu vì một sự cố, dù nhỏ như trầy đầu gối, người trông nên ghi lại một dòng trong sổ để cạnh hộp: ngày giờ, tên trẻ, chuyện gì xảy ra, ở đâu, đã làm gì, đã báo ba mẹ lúc mấy giờ, người ghi. Với sự cố lớn hơn như va đập đầu, bỏng, hóc, ghi thêm diễn biến theo dõi những giờ sau và tên người chứng kiến.
Cuốn sổ này có ba tác dụng. Thứ nhất, giúp bàn giao chính xác cuối ngày, không phải nhớ lại trong lúc vội. Thứ hai, là bằng chứng người trông đã xử lý đúng và báo kịp thời nếu sau này có thắc mắc. Thứ ba, sau vài tháng đọc lại sẽ thấy quy luật: trẻ nào hay bị ngã, giờ nào hay xảy ra va chạm, góc nào trong nhà hay gây sự cố, từ đó sửa cách bố trí hoặc thêm người trông vào giờ đó.
Sổ ghi sự cố cũng chứa thông tin của trẻ nên cất cùng chỗ với thẻ thông tin khẩn cấp, không để ai ngoài người trông và ba mẹ đọc. Khi ba mẹ hỏi xem, cho xem phần của con họ.
Giữ hộp sơ cứu luôn dùng được
Một hộp sơ cứu đầy đủ ngày mua nhưng sau nửa năm thiếu gạc, nhiệt kế hết pin, nước muối hết hạn thì cũng như không có. Cách đơn giản để giữ hộp luôn dùng được là gắn việc kiểm tra vào một ngày cố định trong tháng, ví dụ ngày đầu tháng, và dán danh sách món đồ ở mặt trong nắp hộp để đánh dấu.
Sau mỗi lần dùng, bổ sung ngay món đã hết, không để "mai mua". Túi chườm lạnh dạng gel thì để sẵn trong ngăn đá tủ lạnh, ghi chú ở hộp sơ cứu để mọi người biết. Kéo, nhíp lau sạch sau mỗi lần dùng.
Với túi sơ cứu mang theo khi ra ngoài, giữ gọn nhẹ: vài miếng gạc, băng cá nhân, nước muối ống nhỏ, găng tay, khăn ướt, túi nilon sạch, và thẻ thông tin khẩn cấp của trẻ đang đi cùng. Túi gọn thì người trông mới chịu mang theo mỗi lần, còn túi nặng thì thường bị để ở nhà đúng hôm cần.
Câu hỏi thường gặp
Hộp sơ cứu của bảo mẫu có nên có thuốc hạ sốt không?
Không nên tự để thuốc hạ sốt chung cho mọi trẻ. Liều thuốc tính theo cân nặng, và việc cho thuốc thuộc quyết định của ba mẹ và bác sĩ. Nếu ba mẹ muốn người trông cho trẻ uống khi sốt, ba mẹ gửi thuốc của chính trẻ kèm giấy ghi rõ liều và điều kiện cho uống.
Gọi 115 mà không nhớ địa chỉ chính xác thì làm sao?
Nói điểm mốc gần nhất như tên chợ, trường học, ngã tư, tên đường lớn, và nhờ người xung quanh xác nhận. Tốt nhất là lưu sẵn địa chỉ đầy đủ trong điện thoại và dán ở nhà nhóm trẻ, ghi đúng tên phường xã mới sau sắp xếp năm 2025.
Thẻ thông tin khẩn cấp có cần chữ ký của ba mẹ không?
Nên có. Chữ ký đồng ý cho người trông gọi cấp cứu và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi không liên lạc được ba mẹ giúp người trông hành động nhanh mà không lo vượt quyền. Thẻ cũng giúp nhân viên y tế biết người đi cùng là ai.
Bảo mẫu có nên tự mua hộp sơ cứu khi nhà khách không có?
Có thể chuẩn bị một túi nhỏ cá nhân gồm gạc, băng, nước muối, găng tay, nhiệt kế, không có thuốc. Đồng thời đề nghị ba mẹ chuẩn bị một hộp đầy đủ ở nhà, chỉ cho ba mẹ danh sách món cần có.
Ở nhóm trẻ, ai nên giữ việc kiểm tra hộp sơ cứu?
Chủ nhóm phân công một người cố định, ghi tên trên hộp, kiểm tra theo ngày cố định trong tháng và sau mỗi lần dùng. Người đó cũng nhắc ba mẹ cập nhật thẻ thông tin khẩn cấp và thuốc cấp cứu sắp hết hạn của trẻ.
Có cần lưu số tổng đài 111 trong điện thoại không?
Nên lưu. 111 là tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em, miễn phí, dùng khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ bị xâm hại, bạo lực, bỏ rơi. Người làm nghề trông trẻ là người tiếp xúc gần với trẻ nên cần biết số này.