Đồ của trẻ ở nhóm trẻ nên chia làm ba luồng giặt riêng: đồ dính phân, nước tiểu hoặc chất nôn; khăn mặt, khăn ăn, yếm; và chăn gối, ga nệm ngủ trưa. Đồ dính bẩn gạt bỏ chất thải vào bồn cầu trước, ngâm và giặt riêng ở chậu dành cho việc này, không giặt chung với khăn ăn; mỗi trẻ có khăn mặt và khăn ăn riêng dùng trong ngày; chăn gối giặt mỗi tuần hoặc ngay khi bẩn, phơi khô hẳn dưới nắng.
Với bảo mẫu trông trẻ tại nhà khách, việc giặt đồ phụ thuộc thoả thuận với ba mẹ: có người được giao giặt toàn bộ đồ của trẻ, có người chỉ xử lý đồ dính bẩn trong ngày. Với cô nuôi nhóm trẻ, giỏ đồ giặt mỗi chiều thường đầy hơn mình tưởng. Bài này gom những việc thật của nghề: phân loại, xử lý đồ bẩn, chọn bột giặt cho da trẻ, phơi khô, cất đồ dự phòng, và các điểm nên thoả thuận rõ để không ai phiền lòng.
Ba luồng đồ giặt và cách xử lý từng luồng
Trộn chung mọi thứ vào một máy giặt là cách nhanh nhất để mầm bệnh từ một chiếc quần dính phân đi sang khăn lau miệng của cả nhóm. Phân luồng ngay từ lúc cởi đồ ra:
| Luồng | Gồm | Xử lý |
|---|---|---|
| Đồ dính chất thải | Quần áo dính phân, nước tiểu, chất nôn; khăn dùng dọn chất nôn; tấm lót thay tã vải | Gạt chất thải vào bồn cầu, cho vào túi kín hoặc thùng có nắp riêng; giặt riêng, có thể ngâm trước; đeo găng khi xử lý |
| Đồ tiếp xúc miệng, mặt | Khăn mặt, khăn ăn, yếm, khăn lau tay của trẻ | Giặt mỗi ngày, riêng với đồ dính chất thải; phơi nắng, cất ở hộp sạch |
| Đồ ngủ | Ga, vỏ gối, chăn mỏng, vỏ nệm ngủ trưa | Giặt mỗi tuần hoặc ngay khi trẻ tè dầm, nôn, chảy nhiều nước dãi; mỗi trẻ một bộ riêng |
| Đồ quần áo thường | Quần áo trẻ thay vì ướt nước, dính màu, mồ hôi | Theo thoả thuận: gửi ba mẹ giặt hoặc giặt chung với luồng đồ sạch |
| Khăn lau của người lớn | Khăn lau bàn, khăn bếp, khăn lau nhà vệ sinh | Giặt riêng theo màu khăn; khăn nhà vệ sinh không giặt chung khăn bếp |
Ở nhóm trẻ, nên có ba thùng hoặc ba giỏ có nắp khác màu đặt ở chỗ người lớn với tới, trẻ không với tới: một cho đồ dính bẩn, một cho khăn, một cho đồ ngủ. Người phụ mới vào làm chỉ cần nhìn màu là biết bỏ đồ vào đâu. Thùng đồ dính bẩn đặt gần nhà vệ sinh, xa khu bếp.
Giặt đồ dính phân và chất nôn đúng cách
Đây là phần người trông hay ngại nhất và cũng là phần dễ làm sai nhất. Trình tự sạch và ít tiếp xúc:
- Đeo găng cao su dày riêng cho việc này.
- Gạt hết phần chất thải đặc vào bồn cầu bằng giấy hoặc dụng cụ riêng, xả nước. Không giũ đồ trong phòng vì chất bẩn bắn ra xung quanh.
- Tráng sơ ở bồn cầu hoặc chậu dành riêng cho đồ bẩn, tuyệt đối không ở bồn rửa bát, bồn rửa tay, chậu tắm của trẻ.
- Ngâm trong nước có bột giặt; khi trong nhóm có trẻ tiêu chảy hay mắc bệnh lây, có thể dùng chất tẩy phù hợp với loại vải theo đúng hướng dẫn trên nhãn, chỉ dùng chất tẩy chứa clo cho đồ trắng chịu được.
- Giặt riêng, không chung mẻ với khăn ăn, khăn mặt. Nếu dùng máy giặt, chọn chế độ giặt kỹ, nhiệt độ cao nhất mà vải chịu được theo nhãn quần áo.
- Phơi khô hẳn dưới nắng. Lau rửa chậu, bồn đã dùng, tháo găng, rửa tay bằng xà phòng.
Nếu thoả thuận là gửi đồ bẩn về cho ba mẹ, người trông vẫn gạt bỏ chất thải đặc rồi cho vào túi kín, buộc chặt, ghi rõ hoặc nhắn tin báo trong túi có gì. Đồ dính máu, ví dụ trẻ chảy máu cam hay trầy xước, ngâm nước lạnh trước rồi mới giặt, vì nước nóng làm vết máu bám chặt vào sợi vải.
Khăn mặt, khăn ăn: mỗi trẻ một bộ, không dùng chung
Vì sao không dùng chung. Khăn lau miệng chạm thẳng vào nước dãi, mũi, mắt của trẻ. Một chiếc khăn dùng chung cho cả nhóm là đường lây ngắn của cảm cúm, đau mắt đỏ, tay chân miệng. Đây là điều dễ sửa nhất mà nhiều nhóm trẻ còn làm sai vì tiện tay.
Đánh dấu bằng hình, không cần chữ. Mỗi trẻ được gắn một hình riêng như con cá, ngôi sao, quả táo, in lên móc treo, hộp đựng và góc khăn. Trẻ hai, ba tuổi tự nhận ra khăn của mình mà không cần biết đọc.
Treo cách nhau, khô thoáng. Khăn ướt treo sát nhau là chỗ vi khuẩn sinh sôi và chạm chéo. Móc treo cách nhau đủ để khăn không chồng lên nhau, chỗ treo thoáng gió.
Khăn giấy cho việc lau mũi. Lau mũi bằng khăn giấy dùng một lần rồi bỏ vào thùng có nắp tốt hơn dùng khăn vải. Trẻ sổ mũi mà dùng khăn vải thì khăn đó chỉ dùng một lần rồi bỏ vào giỏ giặt.
Đủ số lượng. Mỗi trẻ nên có ít nhất hai đến ba khăn ăn dùng trong một ngày, thay sau mỗi bữa. Nhóm trẻ mua sẵn khăn theo bộ hoặc thoả thuận với ba mẹ gửi kèm, ghi vào danh sách đồ cần mang đầu tháng.
Chăn gối, nệm ngủ trưa và thú bông
Giờ ngủ trưa là khoảng thời gian trẻ nằm gần nhau, thở cùng một không khí, nước dãi thấm vào vỏ gối. Mỗi trẻ cần bộ đồ ngủ riêng gồm tấm lót hoặc ga, vỏ gối và chăn mỏng, cất riêng trong túi hoặc ngăn có hình nhận biết. Không xếp chồng chăn gối của các trẻ lên nhau khi cất; nếu buộc phải xếp chồng vì chật chỗ, gấp mặt tiếp xúc với trẻ vào trong.
Lịch giặt đồ ngủ thông thường là mỗi tuần một lần, giặt ngay khi trẻ tè dầm, nôn hay khi trẻ đang ốm. Nệm có lớp chống thấm dưới ga giúp phần ruột không bị ướt; phần ruột phơi nắng định kỳ. Trẻ dưới một tuổi ngủ ở nhóm thì theo nguyên tắc ngủ an toàn: mặt nệm phẳng chắc, không gối, không chăn dày, không thú bông trong chỗ ngủ.
Thú bông và đồ vải trẻ mang theo làm bạn ngủ là thứ trẻ rất gắn bó, nhưng khó làm sạch. Cách làm của nhiều nhóm trẻ là cho mang một món, giữ riêng trong túi của trẻ, không cho chuyền tay bạn khác, và gửi về nhà cuối tuần để ba mẹ giặt. Khi trong nhóm có dịch, tạm để thú bông ở nhà và giải thích cho ba mẹ lý do. Thú bông chung của nhóm nên chọn loại giặt được bằng máy, giặt mỗi tuần, và cất hẳn khi có bệnh lây.
Bột giặt, nước xả và da của trẻ
Ít mùi là tốt hơn. Da trẻ nhỏ mỏng và dễ kích ứng. Bột giặt hoặc nước giặt dịu, ít hương liệu thường an toàn hơn. Nước xả vải thơm nồng vừa dễ gây ngứa vừa có thể làm khăn kém thấm nước.
Theo lựa chọn của ba mẹ. Với bảo mẫu tại nhà khách, dùng đúng loại ba mẹ đã chọn cho con. Thấy trẻ nổi mẩn ở vùng da tiếp xúc với quần áo, báo ba mẹ, không tự đổi sản phẩm hay bôi gì lên da trẻ.
Xả kỹ. Xả thêm một lần nước với đồ trẻ dưới một tuổi, đồ lót, khăn mặt để không còn cặn bột giặt. Máy giặt có chế độ xả thêm thì dùng.
Không dùng chung chất tẩy cho mọi thứ. Chất tẩy chứa clo chỉ cho đồ trắng chịu được và khi thật sự cần khử khuẩn; dùng thường xuyên làm vải mục và để lại mùi. Đồ màu dùng sản phẩm phù hợp theo nhãn quần áo và nhãn sản phẩm.
Cất hoá chất giặt cao. Viên giặt dạng túi nhỏ đặc biệt nguy hiểm vì trẻ tưởng là kẹo, cắn vỡ thì chất tẩy đậm đặc bắn vào miệng, mắt. Cất trong tủ có chốt hoặc trên cao. Nếu trẻ nuốt phải, gọi 115 và mang theo bao bì.
Phơi khô, cất đồ sạch và túi đồ dự phòng
Đồ phơi chưa khô hẳn mà gấp cất sẽ có mùi ẩm và nấm mốc, nhất là những tuần nồm ẩm ở miền Bắc hay mùa mưa ở miền Nam. Phơi dưới nắng là cách vừa làm khô vừa giảm vi khuẩn rẻ nhất. Ngày không có nắng thì phơi chỗ thoáng gió, dùng máy sấy nếu có, hoặc giảm số đồ phải giặt bằng cách có thêm khăn dự phòng. Đồ sạch cất ở ngăn kín, tách xa giỏ đồ bẩn.
Mỗi trẻ ở nhóm cần một túi đồ dự phòng riêng có hình nhận biết: hai bộ quần áo, quần lót hoặc tã, tất, một túi nilon sạch để đựng đồ bẩn khi cần gửi về. Đầu tuần người trông kiểm túi, nhắn ba mẹ bổ sung món đã dùng. Ở nhà khách, bảo mẫu hỏi ba mẹ chỗ để đồ thay của trẻ và để một bộ ở gần khu chơi.
Khi trả đồ, người trông nói ngắn gọn với ba mẹ: hôm nay con thay mấy bộ, vì sao. Thông tin này nhỏ nhưng giúp ba mẹ nhận ra những thay đổi như con tiêu chảy nhiều lần, con tè dầm trở lại sau thời gian đã ráo, con nôn sau bữa. Ghi luôn vào sổ hoặc tin nhắn bàn giao cuối ngày.
Thoả thuận với ba mẹ về chuyện giặt đồ
Chuyện giặt đồ nghe nhỏ nhưng là nguồn hiểu lầm hay gặp giữa người trông và ba mẹ. Bảo mẫu tại nhà khách nghĩ mình chỉ giặt đồ của trẻ, ba mẹ lại mong giặt luôn đồ cả nhà; cô nuôi nhóm trẻ gửi trả túi đồ dính phân, ba mẹ thấy phiền vì nghĩ nhóm phải giặt sạch. Cách tránh là nói rõ từ buổi đầu và ghi vào thoả thuận, dù chỉ vài dòng.
Những điểm nên thống nhất: ai giặt đồ dính chất thải và gửi trả theo cách nào; khăn ăn, khăn mặt, đồ ngủ do nhóm chuẩn bị hay ba mẹ gửi; bao lâu gửi về nhà giặt một lần với đồ ngủ, thú bông; dùng bột giặt nào nếu trẻ có da nhạy cảm; đồ bị hư, mất, nhuộm màu khi giặt chung thì xử lý thế nào. Với bảo mẫu tại nhà, ghi thêm việc giặt đồ có nằm trong phạm vi công việc không, và nếu có thì giặt vào giờ nào để không phải bỏ trẻ một mình cạnh máy giặt hay chậu nước.
Khi có thay đổi, ví dụ đợt dịch phải giặt nhiều hơn, nhóm tạm không nhận thú bông, báo trước cho ba mẹ kèm lý do. Ba mẹ thường hợp tác khi hiểu đó là để bảo vệ chính con mình, ít khi phản đối một quy định được giải thích rõ ràng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên giặt đồ của các trẻ chung một máy không?
Đồ sạch của các trẻ như khăn ăn, đồ ngủ có thể giặt chung một mẻ nếu không có trẻ nào đang mắc bệnh lây, miễn là phơi khô và cất riêng theo trẻ. Đồ dính phân, chất nôn thì luôn giặt riêng. Khi có dịch trong nhóm, giặt riêng đồ của trẻ ốm.
Nước nóng có cần thiết khi giặt đồ trẻ không?
Không bắt buộc với đồ sạch thông thường. Với đồ dính chất thải hoặc khi có bệnh lây, giặt ở nhiệt độ cao nhất mà vải chịu được theo nhãn quần áo giúp sạch hơn. Đồ dính máu thì ngâm nước lạnh trước để không bám màu.
Bảo mẫu có phải giặt đồ cho cả nhà khách không?
Tuỳ thoả thuận khi nhận việc. Nhiều bảo mẫu chỉ phụ trách đồ của trẻ, nhiều người nhận thêm việc nhà. Điều quan trọng là ghi rõ trong thoả thuận phạm vi công việc, để việc giặt đồ cả nhà không lấn vào thời gian phải để mắt tới trẻ.
Đồ của trẻ có chấy rận thì giặt sao?
Báo ba mẹ để xử lý cho trẻ theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Đồ ngủ, mũ, khăn, vỏ gối của trẻ giặt bằng nước nóng theo mức vải chịu được và phơi khô dưới nắng, hoặc cho vào túi kín một thời gian theo hướng dẫn y tế. Kiểm tóc các trẻ khác một cách kín đáo.
Đồ trẻ mặc ngủ trưa ở nhóm có cần thay mỗi ngày không?
Nếu trẻ mặc quần áo riêng để ngủ thì nên thay sau mỗi ngày hoặc vài ngày tuỳ mức ra mồ hôi và thoả thuận với ba mẹ. Đồ ướt mồ hôi nhiều, dính nước dãi thì thay ngay. Ga và vỏ gối giặt ít nhất mỗi tuần.
Ngày nồm ẩm không phơi khô được thì làm sao?
Giặt ít hơn nhưng có nhiều đồ dự phòng hơn, phơi trong phòng thoáng có quạt, dùng máy sấy hoặc máy hút ẩm nếu có. Không gấp cất đồ còn ẩm. Khăn ăn, khăn mặt bị mùi hôi sau khi khô là dấu hiệu nên giặt lại và phơi kỹ.