Quy trình đón trẻ buổi sáng ở nhóm trẻ gồm bốn việc làm theo thứ tự: nhìn sức khoẻ và tâm trạng của trẻ ngay lúc chào, nhận đồ dùng và thuốc (nếu có) kèm giấy ghi của ba mẹ, nghe dặn và ghi lại ngay vào sổ, rồi đưa trẻ vào hoạt động đầu ngày đã bày sẵn. Mỗi trẻ chỉ cần vài phút nếu người đón đã chuẩn bị từ trước khi mở cửa, và người đứng cửa không bị kéo đi làm việc khác giữa chừng.
Giờ đón là lúc trách nhiệm chuyển từ tay ba mẹ sang tay người trông. Điều gì không nhìn thấy, không hỏi, không ghi trong mấy phút này thì cả ngày hôm đó người trông phải gánh: vết bầm có sẵn mà không ai ghi, trẻ sốt từ đêm mà ba mẹ quên nói, người đón chiều là ai không rõ. Bài này đi qua từng bước cho cô nuôi, chủ nhóm trẻ một đến ba người, kèm các tình huống nên từ chối nhận trẻ một cách lịch sự.
Vì sao giờ đón sáng là khâu dễ hỏng nhất trong ngày
Ở nhóm trẻ gia đình, giờ đón thường dồn vào khoảng ba mươi đến bốn mươi phút trước giờ làm của ba mẹ. Trong khoảng ấy, người trông vừa phải mở cửa, vừa trông những trẻ đã đến, vừa nghe ba mẹ dặn, vừa nhận túi đồ, có khi còn đang nấu cháo sáng. Ba mẹ thì vội, muốn giao con thật nhanh để kịp giờ. Đây là công thức của những lỗi nhỏ mà hậu quả không nhỏ: quên ghi trẻ đã uống thuốc lúc sáu giờ nên trưa cho uống thêm lần nữa, không thấy vết trầy trên chân nên chiều bị hỏi ngược lại, nhận nhầm túi đồ của hai trẻ trùng màu.
Cái khó nữa là giờ đón mang nhiều cảm xúc. Trẻ khóc bám mẹ, ba mẹ áy náy, người trông muốn tỏ ra niềm nở. Ai cũng muốn rút ngắn khoảnh khắc khó chịu ấy, nên các bước kiểm thường bị bỏ qua đúng lúc cần nhất. Cách duy nhất để giờ đón vừa nhanh vừa chắc là biến nó thành một thói quen cố định: cùng một chỗ đứng, cùng một thứ tự, cùng một cuốn sổ, cùng mấy câu hỏi, ngày nào cũng như ngày nào. Ba mẹ sẽ quen theo nhịp ấy sau một hai tuần, và chính họ sẽ bắt đầu chủ động nói trước những điều người trông cần biết.
Thêm một lý do ít ai nói ra: giờ đón cũng là lúc nhóm trẻ được ba mẹ nhìn kỹ nhất. Cửa ra vào sạch, người trông bình tĩnh, có chỗ để giày dép gọn gàng, trẻ đến trước đang chơi yên ở góc của mình — những điều đó nói về chất lượng nhóm trẻ rõ hơn mọi lời giới thiệu.
Chuẩn bị trong nửa giờ trước khi mở cửa
Phần lớn sự lộn xộn của giờ đón được giải quyết trước khi đứa trẻ đầu tiên đến. Một thứ tự gợi ý cho người mở cửa:
- Đi một vòng kiểm an toàn các phòng trẻ sẽ dùng: cửa cầu thang, cửa ban công đã khoá, ổ điện có nắp, không còn đồ nhỏ rơi dưới sàn sau buổi chiều hôm trước, nhà vệ sinh khô sàn.
- Mở cửa sổ cho thoáng, bật quạt hoặc điều hoà ở mức vừa phải trước khi trẻ đến, để phòng không bí hay lạnh buốt lúc trẻ bước vào.
- Bày sẵn hoạt động đầu ngày ở một góc dễ quan sát: vài rổ đồ chơi xếp hình, sách tranh, đất nặn. Trẻ vào là có việc để làm, người đón không phải vừa đón vừa dỗ.
- Đặt sổ giao nhận, bút, nhiệt kế (nếu nhóm có thoả thuận đo nhiệt độ khi đón) và hộp đựng thuốc có khoá ở ngay chỗ đứng đón, không để trong bếp.
- Xem lại ghi chú cuối ngày hôm qua: trẻ nào đang ho, trẻ nào được dặn ăn kiêng, trẻ nào hôm nay có người khác đón.
- Nếu nhóm có hai người, chia rõ ai đứng cửa, ai ở trong phòng với trẻ đã đến. Người đứng cửa không rời chỗ để đi nấu hay đi thay tã.
- Rửa tay, buộc tóc, cất điện thoại cá nhân vào chỗ cố định. Điện thoại chỉ dùng để nhận tin của ba mẹ, không lướt mạng trong giờ đón.
Nhìn sức khoẻ và tâm trạng ngay lúc chào
Ngồi xuống ngang tầm mắt trẻ. Chào trẻ bằng tên, nhìn mặt trẻ trong ánh sáng tốt. Đây vừa là lời chào vừa là lần nhìn sức khoẻ đầu tiên: da có đỏ bừng hay tái, mắt có đỏ, có ghèn, mũi có chảy nước xanh, môi có khô nứt, trẻ thở có khò khè hay rút lõm ngực không.
Để ý mức tỉnh táo. Trẻ bình thường sẽ tò mò nhìn quanh, tìm đồ chơi quen. Trẻ lừ đừ, gục vào vai mẹ, không muốn mở mắt dù đã ngủ đủ, hay quấy khóc kiểu khác hẳn mọi ngày là dấu hiệu cần hỏi thêm ba mẹ về đêm qua.
Nhìn tay chân và vùng da hở. Không cần cởi đồ trẻ, chỉ nhìn những chỗ đang hở: tay, chân, cổ, mặt. Thấy vết bầm, trầy, bỏng, nốt phát ban thì hỏi nhẹ nhàng "chỗ này con bị sao vậy ba?" và ghi ngay vào sổ cùng câu trả lời. Ghi nhận này bảo vệ cả hai phía: ba mẹ biết người trông để ý, người trông không bị nghi oan về một vết thương có từ trước.
Hỏi về đêm qua và sáng nay. Ba câu nên hỏi đều đặn: đêm qua con ngủ thế nào, sáng nay con đã ăn uống gì, con có uống thuốc gì không. Ba câu này giúp người trông đoán trước buổi sáng: trẻ ngủ ít sẽ buồn ngủ sớm, trẻ chưa ăn sáng sẽ đói và quấy trước giờ ăn.
Đo nhiệt độ nếu nhóm đã thoả thuận. Nhiều nhóm trẻ ghi trong nội quy việc đo nhiệt độ khi đón, nhất là vào mùa bệnh lây. Nếu làm, hãy làm với mọi trẻ như nhau, ghi con số vào sổ, và đã thống nhất từ trước với ba mẹ ngưỡng nào thì nhóm không nhận trẻ hôm đó.
Một vết bất thường lặp lại thì không tự suy diễn. Nếu nhiều lần thấy vết thương không rõ nguyên nhân, trẻ sợ hãi bất thường khi nhắc đến một người, người trông ghi chép khách quan theo ngày, không tự điều tra, không tra hỏi trẻ, và có thể gọi tổng đài bảo vệ trẻ em 111 để được hướng dẫn.
Nhận đồ dùng và thuốc: kiểm gì, để đâu
Túi đồ của trẻ nên được mở ra kiểm ngay trước mặt ba mẹ, không để dồn đến trưa. Bảng dưới là cách một nhóm trẻ nhỏ có thể làm, chỉnh theo thoả thuận riêng của nhóm:
| Món | Kiểm lúc nhận | Để ở đâu |
|---|---|---|
| Quần áo dự phòng | Đủ ít nhất một bộ thay, có ghi tên hoặc đánh dấu | Ngăn tủ hoặc giỏ riêng có tên trẻ |
| Tã, khăn ướt | Còn đủ dùng trong ngày; nhắc ba mẹ khi sắp hết | Khu thay tã, theo từng trẻ |
| Bình sữa, sữa mẹ trữ | Bình sạch, sữa có ghi giờ vắt hoặc giờ pha | Ngăn mát tủ lạnh, khay riêng có tên |
| Đồ ăn mang từ nhà | Hộp kín, còn mát; hỏi có món nào trẻ dị ứng hay kiêng | Tủ lạnh, tách khỏi đồ sống |
| Thuốc | Có đơn hoặc hướng dẫn của bác sĩ và giấy ghi của ba mẹ: tên thuốc, liều, giờ cho, ký tên | Hộp có khoá, ngoài tầm với của trẻ |
| Đồ chơi mang theo | Không có chi tiết nhỏ, pin cúc áo, nam châm rời | Giỏ đồ riêng, trả về túi khi về |
Với thuốc, nguyên tắc không đổi: người trông không tự cho trẻ uống bất cứ thứ gì không có trong giấy ghi của ba mẹ, kể cả thuốc hạ sốt "nhà ai cũng có". Nếu ba mẹ chỉ dặn miệng, hãy nhờ họ viết vài dòng ngay tại cửa hoặc nhắn tin có đủ tên thuốc, liều và giờ để có bằng chứng. Thuốc không có nhãn, không rõ tên thì từ chối nhận một cách lịch sự và giải thích vì sao.
Nghe dặn và ghi lại ngay, đừng tin vào trí nhớ
Một người trông năm, sáu trẻ nghe mỗi sáng hàng chục lời dặn: con bị táo bón cho uống thêm nước, hôm nay bà đón thay, con mới mọc răng nên ăn cháo loãng, chiều nay con có lịch tiêm. Không ai nhớ hết được chừng ấy thứ đến bốn giờ chiều. Sổ giao nhận là công cụ đơn giản nhất mà nhiều nhóm trẻ vẫn bỏ qua.
Sổ không cần cầu kỳ. Mỗi trẻ một dòng mỗi ngày, gồm các cột: giờ đến, người đưa, tình trạng khi đến (bình thường hoặc ghi rõ điều thấy), lời dặn, thuốc nhận (nếu có), người đón chiều. Ghi ngay khi ba mẹ còn đứng đó, đọc lại một câu cho họ nghe: "Vậy chiều nay bà nội đón, con uống siro lúc mười một giờ, đúng không chị?". Câu đọc lại mất năm giây nhưng chặn được phần lớn hiểu lầm.
Nhiều nhóm trẻ dùng tin nhắn nhóm với ba mẹ thay cho sổ giấy. Cách này tiện nhưng có hai điểm yếu: tin nhắn dễ trôi, và người trông phải mở điện thoại giữa lúc đang đón. Một cách dung hoà là vẫn giữ sổ giấy làm bản chính ở cửa, còn tin nhắn dùng cho những thay đổi trong ngày. Lời dặn qua tin nhắn quan trọng (đổi người đón, thuốc mới) thì chép lại vào sổ. Dù dùng cách nào, sổ giao nhận chứa thông tin sức khoẻ của trẻ nên cất ở chỗ người ngoài không lật xem được.
Khi nhiều trẻ đến cùng lúc hoặc trẻ khóc bám ba mẹ
Giữ thứ tự, không để ai đứng chờ quá lâu. Khi hai ba gia đình đến một lượt, người đón chào tất cả, nhận từng trẻ theo thứ tự đến. Gia đình đến sau có thể tự cởi giày cho con, đặt túi lên kệ trong lúc chờ. Người trông nói rõ "chị chờ em một phút nhé" thay vì vừa nghe người này vừa nhận đồ của người kia.
Có người thứ hai thì người đó ở với trẻ. Nhóm có người phụ nên để người phụ ngồi với các trẻ đã vào, dẫn trẻ mới đến về góc chơi. Một người chỉ đứng cửa thì vẫn phải giữ các trẻ đã vào trong tầm mắt: chỗ đứng đón nên nhìn được vào phòng chơi.
Trẻ khóc bám: chia tay ngắn và rõ ràng. Khuyên ba mẹ chào con một câu, ôm một cái, nói giờ quay lại theo cách trẻ hiểu ("mẹ đón sau giờ ngủ trưa"), rồi đi. Chia tay kéo dài, quay lại dỗ nhiều lần thường làm trẻ khóc lâu hơn. Người trông đón trẻ bằng một việc cụ thể đang chờ sẵn, không lôi kéo trẻ ra khỏi tay mẹ.
Báo lại cho ba mẹ sau mười lăm phút. Một tin nhắn ngắn "bé nín rồi, đang xếp hình" giúp ba mẹ yên tâm đi làm và tin người trông hơn. Nếu trẻ vẫn khóc lâu, nói thật và cho biết đang làm gì, không nói tránh.
Những trường hợp nên từ chối nhận trẻ hoặc nhận có điều kiện
Nội quy nhóm trẻ nên ghi rõ các trường hợp sau, để người trông không phải tự quyết dưới áp lực của ba mẹ đang vội. Cách nói luôn là lý do an toàn cho chính đứa trẻ và cho các bạn khác:
- Trẻ có dấu hiệu bệnh lây đang được nhóm theo dõi (phát ban kèm sốt, bóng nước ở tay chân miệng, tiêu chảy nhiều lần) — đề nghị ba mẹ cho trẻ đi khám và ở nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Trẻ sốt hoặc mệt rõ rệt khi đến, theo ngưỡng đã ghi trong nội quy.
- Ba mẹ gửi thuốc mà không có giấy ghi hay hướng dẫn rõ ràng và không chịu ghi lại.
- Người đưa trẻ đến trong trạng thái không an toàn (say rượu, chở trẻ không đội mũ thì nhắc nhở; nếu nghi trẻ gặp nguy, người trông ghi lại và có thể hỏi ý kiến tổng đài 111).
- Nhóm đã đủ số trẻ trong ngày theo số người trông hiện có, ví dụ hôm người phụ nghỉ ốm.
- Trẻ mới chưa nộp đủ hồ sơ tối thiểu: thông tin liên lạc khẩn cấp, danh sách người được đón, thông tin dị ứng.
Từ chối là chuyện khó nói, nhưng nhận một trẻ đang ốm lây vào nhóm năm, sáu bé là quyết định khó gỡ hơn nhiều. Người trông nên nói ngắn, không phán xét, và đề xuất cách tiếp theo: "Hôm nay bé sốt, chị cho bé đi khám giúp em, mai bé khoẻ em đón bé nhé".
Câu hỏi thường gặp
Nhóm trẻ có bắt buộc đo nhiệt độ trẻ khi đón không?
Không có công thức chung cho mọi nhóm; nhiều nơi làm vào mùa dịch hoặc khi trong nhóm có trẻ ốm. Nếu nhóm đặt việc đo nhiệt độ vào nội quy, hãy làm với mọi trẻ như nhau, ghi số vào sổ, và thống nhất trước với ba mẹ khi nào thì không nhận trẻ. Ngưỡng và cách đo nên hỏi theo khuyến cáo của nhân viên y tế địa phương.
Thấy vết bầm trên người trẻ lúc đón thì có nên hỏi ba mẹ không?
Nên hỏi, với giọng bình thường như hỏi một chuyện hằng ngày, và ghi lại câu trả lời cùng vị trí vết bầm vào sổ. Trẻ nhỏ va chạm nhiều nên đa số vết bầm là do chơi. Việc ghi nhận giúp người trông không bị nghi oan. Nếu vết thương bất thường lặp lại, người trông ghi chép khách quan và có thể gọi 111 để hỏi cách xử lý.
Ba mẹ dặn miệng cho con uống thuốc thì người trông có làm theo được không?
Không nên chỉ dựa vào lời dặn miệng. Nhờ ba mẹ viết ngay vài dòng hoặc nhắn tin có tên thuốc, liều, giờ cho và chữ ký hay tên người gửi. Người trông chỉ cho uống đúng những gì ghi trong giấy và theo đơn hoặc hướng dẫn của bác sĩ, ghi giờ đã cho vào sổ, rồi báo lại ba mẹ khi đón.
Giờ đón sáng nên kéo dài bao lâu ở nhóm trẻ nhỏ?
Thường gói trong một khung khoảng nửa giờ đến bốn mươi lăm phút, ghi rõ trong nội quy. Khung quá dài khiến người trông bị chia nửa sự chú ý cả buổi sáng; khung quá ngắn khiến ba mẹ dồn đến cùng lúc. Trẻ đến ngoài khung giờ cần báo trước để nhóm sắp xếp, nhất là khi đã vào giờ hoạt động.
Có nên cho ba mẹ vào tận phòng chơi lúc đón không?
Tuỳ cách bố trí nhà và nội quy nhóm. Nhiều nhóm trẻ chỉ đón ở khu cửa để giữ vệ sinh sàn, tránh trẻ khác chạy theo người lớn ra cửa và giữ giờ đón gọn. Với trẻ mới trong tuần làm quen, có thể cho ba mẹ vào ngồi cùng một lúc. Quan trọng là quy định thống nhất cho mọi gia đình.
Nhóm trẻ chỉ có một người thì làm sao vừa đón vừa trông trẻ đã đến?
Chọn chỗ đứng đón nhìn thẳng được vào phòng chơi, bày sẵn đồ chơi an toàn cho trẻ đến trước, khoá cửa cầu thang và bếp. Không rời chỗ đón để đi nấu hay thay tã giữa giờ đón. Nếu số trẻ nhiều, nên cân nhắc thuê người phụ đúng khung giờ cao điểm buổi sáng và buổi chiều.