Nhóm trẻ đối phó với mưa ngập, mất điện, nắng nóng tốt nhất bằng chuẩn bị từ trước: có túi dự phòng (đèn pin, nước uống, đồ ăn khô, tã, quần áo, hộp sơ cứu), biết chỗ ngắt cầu dao, có quy tắc báo ba mẹ đón sớm hoặc nghỉ khi thời tiết xấu, và có cách giữ mát cho trẻ khi không có điện. Trong ngày, nguyên tắc là an toàn trước, sinh hoạt sau: nước lên gần ổ cắm thì ngắt điện, trời quá nóng thì giảm vận động và cho uống nước, không đưa trẻ ra đường khi đang ngập.
Thời tiết ở nhiều nơi trên cả nước ngày càng khó đoán: mưa lớn bất chợt làm ngập đường trong vài giờ, nắng nóng kéo dài nhiều ngày, mất điện khi lưới quá tải. Nhóm trẻ gia đình thường nằm trong nhà ở, không có máy phát điện hay đội hỗ trợ như trường lớn. Bài này giúp người làm nghề chuẩn bị theo từng tình huống, xử lý trong ngày và quyết định khi nào nên đóng nhóm. Phần an toàn điện và đuối nước trong nhà có liên hệ với các bài ở mục an toàn và sơ cứu.
Túi và góc dự phòng: chuẩn bị một lần, kiểm tra định kỳ
Một góc dự phòng đặt ở chỗ cao, khô, dễ lấy, người phụ và người thay đều biết. Nội dung gợi ý:
- Đèn pin hoặc đèn sạc cho mỗi người lớn, pin hoặc sạc dự phòng đã đầy; không dùng nến khi có trẻ nhỏ.
- Nước uống đóng chai đủ cho cả nhóm trong vài giờ, ca cốc có tên trẻ.
- Đồ ăn khô dễ ăn, phù hợp tuổi, không gây hóc: bánh mềm, sữa hộp loại ba mẹ đồng ý; với trẻ dị ứng có phần riêng.
- Tã, khăn ướt, quần áo dự phòng mỗi trẻ ít nhất một bộ, túi nilon đựng đồ bẩn.
- Hộp sơ cứu, thẻ thông tin khẩn cấp của từng trẻ, bản giấy danh sách cách liên lạc ba mẹ (phòng khi điện thoại hết pin).
- Quạt chạy pin hoặc quạt tay, khăn mỏng để lau mát cho trẻ.
- Áo mưa cho người lớn, dép đi nước, túi chống nước đựng hồ sơ và điện thoại.
Đầu mỗi mùa mưa và mùa nóng, kiểm tra lại góc này: thay pin, kiểm hạn đồ ăn và nước, bổ sung tã theo cỡ hiện tại của trẻ. Một túi dự phòng có đèn hết pin và bánh quá hạn chỉ cho cảm giác an toàn giả.
Người trông cũng nên biết vị trí cầu dao tổng, van nước tổng, bình chữa cháy và cách dùng. Những việc này học khi trời yên, không phải lúc nước đang tràn vào nhà.
Mưa lớn, ngập nước: trong nhà và ngoài đường
Với nhà ở có tầng trệt thấp, mưa lớn có thể làm nước tràn vào chỉ trong thời gian ngắn. Khi thấy nước bắt đầu lên ở đường trước nhà, người trông chuyển trẻ và đồ dùng quan trọng lên chỗ cao hơn (tầng trên, nệm kê cao), đóng cửa chắn nước nếu có, cất hồ sơ và thiết bị điện khỏi sàn. Không để trẻ chơi ở khu vực nước tràn vào, kể cả nước nông: trẻ nhỏ có thể đuối nước ở mực nước rất thấp, và nước ngập thường bẩn.
An toàn điện là điều cần nghĩ ngay. Nếu nước có nguy cơ chạm tới ổ cắm, dây điện, thiết bị cắm điện ở sàn, ngắt cầu dao khu vực đó hoặc cầu dao tổng trước khi nước lên, khi tay và chân người ngắt còn khô. Không chạm vào thiết bị điện khi đang đứng trong nước. Khi đã ngập mà chưa ngắt điện được, đưa trẻ tránh xa khu vực ấy và gọi hỗ trợ.
Ngoài đường, ngập làm việc đón trả trẻ trở nên nguy hiểm. Người trông không tự đưa trẻ về nhà qua đường ngập, không bế trẻ lội nước. Báo ba mẹ tình hình, đề nghị đón khi nước rút hoặc khi đi lại an toàn, và giữ trẻ trong nhà cho đến lúc ấy. Nếu buổi sáng đã có cảnh báo mưa lớn, nên báo trước để ba mẹ cân nhắc cho con nghỉ hoặc đón sớm.
Sau khi nước rút, làm sạch khu vực bị ngập trước khi cho trẻ chơi lại: lau rửa sàn, khử khuẩn đồ chơi đã dính nước, bỏ thực phẩm bị ngấm nước. Kiểm tra điện an toàn trước khi bật lại cầu dao; nếu không chắc, nhờ thợ điện kiểm tra.
Mất điện: giữ bình thường càng lâu càng tốt
Mất điện ban ngày ở nhóm trẻ thường không nguy hiểm ngay, nhưng làm đảo lộn sinh hoạt: không quạt, không máy lạnh, không đun nấu bằng điện, tủ lạnh ngừng chạy, phòng ngủ trưa tối và nóng. Việc đầu tiên là giữ bình tĩnh, nói với trẻ bằng giọng bình thường, rồi xử lý từng việc.
Ánh sáng: mở cửa sổ, rèm để lấy sáng tự nhiên; nếu trời tối hoặc phòng bên trong không có cửa, dùng đèn sạc, đèn pin. Không dùng nến, đèn dầu trong phòng có trẻ. Thức ăn: tủ lạnh đóng kín giữ lạnh được một thời gian, hạn chế mở cửa tủ. Sữa và thức ăn dễ hỏng của trẻ, nếu mất điện kéo dài và không chắc còn an toàn, bỏ đi, không cho trẻ ăn. Nếu bếp nấu bằng điện, chuyển sang thực phẩm sẵn trong túi dự phòng.
Nóng là vấn đề lớn nhất khi mất điện vào mùa hè. Đưa trẻ sang phòng thoáng nhất, mở cửa tạo gió lùa, cởi bớt đồ, cho uống nước thường xuyên, lau mát bằng khăn ẩm. Giảm hoạt động vận động mạnh, chuyển sang trò chơi tĩnh như đọc truyện, xếp hình. Giờ ngủ trưa nếu quá nóng, cho trẻ nằm ở chỗ mát nhất, có người ngồi quạt tay, và để ý kỹ hơn các dấu hiệu mệt do nóng.
Mất điện kéo dài và trời nóng gắt là lý do hợp lý để báo ba mẹ đón sớm. Nhắn tin ngắn, nói rõ tình hình và đề nghị, để ba mẹ tự quyết theo hoàn cảnh. Trẻ dưới một tuổi và trẻ đang ốm được ưu tiên báo trước.
Nắng nóng: dấu hiệu cần để ý và việc người trông làm
Trẻ nhỏ chịu nóng kém người lớn và không tự nói được mình mệt vì nóng. Người trông chú ý các dấu hiệu sau, theo nguyên tắc chung của khuyến cáo y tế về phòng tác hại do nắng nóng. Bảng này không thay cho chẩn đoán của nhân viên y tế.
| Dấu hiệu | Người trông làm gì | Khi nào gọi 115 hoặc báo ba mẹ đưa đi khám |
|---|---|---|
| Ra nhiều mồ hôi, đỏ mặt, khát, quấy hơn thường | Đưa vào chỗ mát, cởi bớt đồ, cho uống nước, lau mát | Không đỡ sau khi đã làm mát, báo ba mẹ |
| Mệt lả, ít đi tiểu, môi khô, nôn | Cho nằm nghỉ chỗ mát, uống từng ngụm nhỏ, báo ba mẹ ngay | Nôn liên tục, không uống được, lừ đừ |
| Sốt cao, da nóng, li bì, khó đánh thức, co giật | Làm mát ngay, đặt nằm nghiêng nếu co giật, không cho uống khi lơ mơ | Gọi 115 ngay và báo ba mẹ |
| Rôm sảy, mẩn đỏ vùng da kín | Giữ da khô thoáng, mặc đồ cotton rộng, tắm mát nếu ba mẹ đồng ý | Mẩn lan nhanh, kèm sốt, báo ba mẹ |
Cách phòng tốt nhất là tổ chức ngày cho hợp với nắng nóng: chơi ngoài trời vào sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh khung giữa trưa; cho uống nước theo giờ chứ không chờ trẻ đòi; phòng sinh hoạt có che nắng, thông gió; trẻ mặc đồ mỏng, sáng màu. Không để trẻ ngồi trong xe đỗ ngoài nắng, kể cả vài phút.
Nếu dùng máy lạnh, không để quá lạnh và không chênh lệch quá nhiều với ngoài trời, không chĩa luồng gió thẳng vào trẻ. Người trông không tự cho trẻ uống thuốc hạ sốt hay thuốc khác khi chưa có đơn bác sĩ và giấy ghi của ba mẹ.
Giữ liên lạc khi điện thoại và mạng chập chờn
Trong những ngày mưa bão hay mất điện diện rộng, sóng điện thoại và mạng có thể yếu, điện thoại hết pin nhanh vì phải dùng làm đèn. Đây là lúc người trông cần liên lạc với ba mẹ nhiều nhất, nên phải chuẩn bị trước. Sạc đầy điện thoại và sạc dự phòng ngay khi có cảnh báo thời tiết; giữ điện thoại chính chỉ dùng để liên lạc, dùng đèn pin riêng để chiếu sáng.
Danh sách cách liên lạc của ba mẹ nên có bản giấy trong góc dự phòng, ghi cả người liên lạc dự phòng của từng trẻ. Nếu gọi không được, nhắn tin thường thay vì ứng dụng cần mạng, vì tin nhắn thường hay đi được hơn khi sóng yếu. Một tin nhắn chung ngắn gửi cho tất cả ba mẹ (“Nhóm đang mất điện, các bé an toàn, đang ở phòng tầng hai, cô sẽ báo tiếp sau một giờ”) giúp tránh việc từng gia đình gọi liên tục làm nghẽn máy.
Thống nhất từ đầu với ba mẹ rằng trong ngày thời tiết xấu, nếu không liên lạc được với nhóm thì ba mẹ không vội lao đi qua đường ngập, và nhóm sẽ giữ trẻ an toàn cho tới khi có người đón trong danh sách. Thoả thuận rõ điều này giúp cả hai phía bình tĩnh hơn khi chuyện xảy ra.
Khi nào đóng nhóm hoặc báo đón sớm
Quyết định đóng nhóm hay báo đón sớm vì thời tiết nên có quy tắc từ trước, ghi trong nội quy, để không phải cân nhắc vội vàng và để ba mẹ không thấy bất ngờ. Một số tình huống thường được coi là lý do chính đáng: có thông báo của chính quyền địa phương về bão, lũ, cho học sinh nghỉ học; đường quanh nhà ngập sâu không đi lại được; nhà bị ngập hoặc mất điện kéo dài trong ngày nắng gắt; có nguy cơ sạt lở, cây đổ ở khu vực.
Khi chính quyền địa phương hoặc ngành giáo dục thông báo cho trẻ mầm non, học sinh nghỉ học vì thời tiết, nhóm trẻ độc lập nên theo thông báo đó và báo ba mẹ ngay. Theo dõi thông tin chính thức của UBND xã, phường và cơ quan khí tượng, không dựa vào tin đồn trên mạng.
Báo đón sớm nên làm khi đường còn đi lại được, không chờ đến khi đã ngập mới gọi. Tin nhắn ngắn: tình hình ra sao, đề nghị đón trước giờ nào, trẻ đang được giữ an toàn ở đâu trong nhà. Ba mẹ không đón được ngay thì người trông giữ trẻ đến khi đón được, không tự đưa trẻ về hoặc giao cho người không có trong danh sách.
Các khoản thu trong những ngày nghỉ vì thời tiết cũng nên ghi rõ trong thoả thuận. Sau mỗi đợt thời tiết xấu, chủ nhóm nhìn lại: báo có kịp không, túi dự phòng thiếu gì, nhà cần sửa gì để lần sau an toàn hơn. Ghi lại ngày ngập, mức nước, thời gian mất điện cũng giúp các năm sau dự đoán và chuẩn bị tốt hơn.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm trẻ đang hoạt động thì nước tràn vào nhà, làm gì trước?
Chuyển trẻ lên chỗ cao, khô, tránh xa khu nước tràn. Nếu nước có nguy cơ chạm ổ cắm, dây điện thì ngắt cầu dao khi tay chân còn khô. Không để trẻ chơi trong nước dù nông. Báo ba mẹ tình hình, giữ trẻ trong nhà đến khi đường đi lại an toàn.
Mất điện giữa trưa hè thì cho trẻ ngủ thế nào?
Cho trẻ nằm ở phòng thoáng nhất, mở cửa tạo gió, mặc đồ mỏng, lau mát bằng khăn ẩm và có người ngồi quạt tay. Cho uống nước trước khi nằm. Để ý kỹ dấu hiệu mệt do nóng. Nếu mất điện kéo dài và trời nóng gắt, báo ba mẹ cân nhắc đón sớm.
Có nên dùng nến khi mất điện ở nhóm trẻ không?
Không nên. Nến, đèn dầu dễ gây cháy và bỏng khi có trẻ nhỏ chạy chơi. Dùng đèn pin, đèn sạc có sẵn trong góc dự phòng, sạc đầy định kỳ. Ban ngày mở cửa sổ, rèm để lấy ánh sáng tự nhiên là đủ cho phần lớn sinh hoạt.
Thức ăn trong tủ lạnh khi mất điện lâu có dùng được không?
Hạn chế mở tủ để giữ lạnh lâu hơn. Nếu mất điện kéo dài, sữa và thức ăn dễ hỏng của trẻ mà không chắc còn an toàn thì bỏ, không cho trẻ ăn. Dùng thực phẩm khô trong túi dự phòng thay thế, chú ý phần riêng cho trẻ dị ứng.
Khi nào nhóm trẻ nên nghỉ vì thời tiết?
Khi chính quyền địa phương hoặc ngành giáo dục thông báo cho trẻ mầm non nghỉ học, khi đường quanh nhà ngập không đi lại được, khi nhà bị ngập hoặc mất điện kéo dài trong ngày nắng gắt. Quy tắc này nên ghi trong nội quy từ đầu và báo ba mẹ sớm nhất có thể.
Trẻ có dấu hiệu say nắng thì người trông xử lý thế nào?
Đưa trẻ vào chỗ mát, cởi bớt đồ, lau mát và cho uống nước từng ngụm nếu trẻ tỉnh. Báo ba mẹ ngay. Nếu trẻ sốt cao, li bì, khó đánh thức, co giật hoặc không uống được, gọi 115 ngay. Không tự cho uống thuốc khi chưa có đơn bác sĩ.